Hoạt động bán đấu giá tài sản trong gần 03 năm qua đã có những chuyển biến tích cực và đạt được một số kết quả nhất định, góp phần tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương, đóng góp vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việc triển khai thi hành Nghị định 17/2010/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn nhìn chung nhận được sự quan tâm, ủng hộ của các ngành, các cấp. Trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản bảo đảm chặt chẽ và khách quan hơn, trong đó có bán đấu giá tài sản của nhà nước, tài sản là quyền sử dụng đất, tài sản thi hành án..., tính chuyên nghiệp của hoạt động bán đấu giá từng bước được nâng lên, nguồn nhân lực đấu giá viên từng bước được củng cố, chủ trương xã hội hóa tiếp tục được đẩy mạnh và vai trò quản lý của nhà nước đối với tổ chức, hoạt động bán đấu giá tài sản tiếp tục được tăng cường.
Trên địa bàn tỉnh Hà Giang hiện có 1 tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp là Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản thuộc Sở Tư pháp, tổng số Đấu giá viên có 04 người. Số lượng Đấu giá viên tăng lên đáng kể đầu năm 2010, trên địa bàn tỉnh chỉ có duy nhất 01 đấu giá viên đến nay số lượng Đấu giá viên đã tăng từ 01 lên 04 Đấu giá viên. Các Đấu giá viên đều có trình độ đại học, 100% Đấu giá viên đã được tập huấn nghiệp vụ, 50% đã qua bồi dưỡng nghiệp vụ bán đấu giá tại Học viên tư pháp.
Nhìn chung, các Đấu giá viên đề có khả năng hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, luôn chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản, tích cực tham mưu các giải pháp, biện pháp trước mắt cũng như lâu dài để hoạt động bán đấu giá tài sản trên địa bàn tỉnh Hà Giang từng bước tuân thủ theo quy định của pháp luật và đạt hiệu quả.
Qua 3 năm thực hiện Nghị định số 17/2010/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn thi hành Trung tâm dịch vụ bán đấu gía tài sản đã ký: 158 hợp đồng; Giá khởi điểm tài sản bán thành: 42.814.939.000 đồng; Giá bán thành: 47.296.854.000 đồng; Vượt giá khởi điểm: 4.481.915.000 đồng; Tổng số phí đấu giá thu được: 219.000.000 đồng; Nộp ngân sách nhà nước: 66.000.000 đồng.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được công tác bán đấu giá tài sản trên địa bàn tỉnh gặp một số khó khăn, vướng mắc nhất định cụ thể như sau:
- Đối với việc bán đấu giá quyền sử dụng đất có vị trí ở xa trung tâm, ở vùng sâu, vùng xa, ở khu vực biên giới rất khó khăn, mất nhiều thời gian, chi phí cho mỗi cuộc bán đấu giá rất tốn kém, trong khi giá trị quyền sử dụng đất lại rất thấp.
- Một số địa phương khi tiến hành quy hoạch, phê duyệt phương án bán đấu giá quyền sử dụng đất chưa đảm bảo theo quy định của pháp luật về đất đai, các thửa đất vẫn chưa được bồi thường giải phóng mặt bằng, vẫn còn có nhà trên đất.
- Một số huyện chưa chủ động nghiêm cứu văn bản chỉ đạo của cấp trên liên quan đến đấu giá đất khi nhà nước giao đất có thu tiền hoặc cho thuê đất (Luật Đất đai, Nghị định 181 ngày 29 tháng 10 năm 2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành luật đất đai, Nghị định 17 của Chính phủ…).
- Đối với tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính phần lớn có giá trị nhỏ hoặc do cơ quan chức năng thu giữ được ở những nơi có điều kiện đi lại khó khăn, khó bảo quản tài sản sau khi thu giữ, chi phí bảo quản lớn…; do đó việc triển khai đấu giá các loại tài sản trên theo đúng quy định của pháp luật sẽ gặp nhiều khó khăn; đồng thời tài sản sau khi bán được, nhiều khi không đủ chi phí để bù đắp cho các chi phí thực tế phát sinh như: chi phí bảo quản, vận chuyển, Hội đồng định giá và cho tổ chức bán đấu giá…
- Một số địa phương khi tiến hành bán đấu giá tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính bị tịch thu theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính không tuân thủ trình tự, thủ tục, không có đấu giá viên điều hành cuộc bán đấu giá.
- Thực tế xảy ra việc từ chối mua tài sản khi cuộc bán đấu giá đã tiến hành xong cũng chưa được hướng dẫn cụ thể; chưa hướng dẫn việc tổ chức bán đấu giá tài sản chuyên nghiệp được từ chối bán đấu giá tài sản trong một số trường hợp cụ thể.
- Cơ quan làm đầu mối trong quản lý nhà nước để giúp UBND cấp huyện quản lý có hiệu quả hoạt động bán đấu giá tài sản lại chưa quy định nên không thống nhất và khó quản lý, khó có thông tin chính xác, kịp thời.
Nhằm thực hiện có hiệu quả, linh hoạt, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động bán đấu giá tài sản trên địa bàn tỉnh. Uỷ ban nhân dân tỉnh Hà Giang đề xuất, kiến nghị như sau:
1. Quản lý nhà nước trong hoạt động bán đấu giá tài sản ở cấp huyện:
Đề nghị Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Nội vụ xem xét việc quản lý nhà nước trong đối với công tác bán đấu giá tài sản ở cấp huyện, hiện Thông tư số 01/2009/TTLT-TP-NV ngày 28 tháng 4 năm 2009 của Bộ Tư pháp và Bộ Nội Vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở Tư pháp thuộc UBND cấp tỉnh, Phòng Tư pháp thuộc UBND cấp huyện và công tác Tư pháp của UBND cấp xã chưa giao cho đơn vị nào quản lý nhà nước trong hoạt động Bán đấu giá tài sản ở cấp huyện;
Đề nghị sửa đổi, bổ sung Nghị định số 14/2008/NĐ-CP ngày 04 tháng 02 năm 2008 quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh theo hướng giao thêm nhiệm vụ tham mưu quản lý hoạt động bán đấu giá tài sản cấp huyện cho Phòng Tư pháp.
2. Trong việc bán đấu giá quyền sử dụng đất khi nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất:
2.1. Đề nghị Bộ Tư pháp kịp thời phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng các Bộ, ngành liên quan trình Thủ tướng Chính phủ sửa đổi Quyết định số 216/2005/QĐ-TTg ngày 31 tháng 5 năm 2005 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất cho phù hợp với thực tiễn hiện nay; hướng dẫn chi tiết việc tổ chức thực hiện bán đấu giá quyền sử dụng đất theo thông báo số 17/TB-VPCP ngày 22 tháng 2 năm 2011 của Văn phòng Chính phủ thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải; hướng dẫn việc thành lập Hội đồng bán đấu giá tài sản là quyền sử dụng đất có giá trị lớn, phức tạp như Điều 20 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP đã quy định mà chưa có văn bản nào kịp thời hướng dẫn.
2.2. Đối với việc bán đấu giá tài sản trong trường hợp đặc biệt tại Điều 20 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP, Điều 12 Thông tư số 23/2010/TT-BTP:
Đối với tài sản là quyền sử dụng đất có giá trị lớn, phức tạp: Điều 12 Thông tư số 23/2010/TT-BTP chưa hướng dẫn cụ thể tài sản là quyền sử dụng đất có giá trị lớn, phức tạp.
Song xuất phát từ tình hình thực tế trên địa bàn tỉnh Hà Giang thì diện tích đất (lô đất) theo quy định phải bán đấu giá ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới (trừ thị trấn, kể cả thị trấn biên giới, xã, phường thuộc thành phố) có thể coi là phức tạp, thì có thể thành lập hội đồng bán đấu giá tài sản là quyền sử dụng đất trong trường hợp đặc biệt để bán. Đề nghị Bộ Tư pháp cho ý kiến về trường hợp này.
3. Đối với việc bán đấu giá là các loại tài sản khác:
Thực tế trên địa bàn tỉnh Hà Giang, trong thời gian qua, việc bán đấu giá tài sản thuộc thẩm quyền của Hội đồng bán đấu giá tài sản cấp huyện (theo điều 19 NĐ 17/2010/NĐ-CP) có một số tài sản có giá trị quá nhỏ (Ví dụ: Có Hội đồng thành lập để bán 03 chiếc điện thoại, mỗi chiếc có giá khởi điểm 60.000đ). Theo quy định khi bán đấu giá Hội đồng vẫn phải ký hợp đồng với tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp để cử đấu giá viên điều hành cuộc đấu giá, những trường hợp như vậy thực chất chi phí cho một cuộc bán đấu giá tốn kém hơn nhiều so với giá trị tài sản sau khi được bán đấu giá. Đề nghị Bộ Tư pháp có hướng dẫn cụ thể biện pháp xử lý về những nội dung tương tự như vậy.
Một số nơi tài sản tịch thu do vi phạm hành chính (như gỗ) trong khi chờ làm các thủ tục để bán đấu giá theo quy định, do tài sản ở vị trí giao thông đi lại khó khăn, hiểm trở dẫn đến khó bảo quản, bị thất thoát nhiều hoặc chi phí bảo quản tốn kém nhiều hơn so với giá trị tài sản sau khi bán đấu giá. Đề nghị Bộ Tư pháp xem xét trong những trường hợp như vậy được áp dụng bán đấu giá theo thủ tục rút gọn.
Kiến nghị Bộ Tư pháp rà soát toàn diện Nghị định số 17/2010/NĐ-CP trình Chính phủ sửa đổi, bổ sung các nội dung bất cập cho phù hợp với thực tiễn, với từng vùng, từng nhóm tài sản; phân đoạn trách nhiệm đối với các cơ quan nhà nước có tài sản bán đấu giá; đối với các tỉnh miền núi điều kiện đi lại khó khăn nên phân cấp cho Hội đồng cấp huyện được bán các loại tài sản có giá trị dưới 10 triệu đồng để tránh lãng phí, tốn kém; bổ sung tiêu chuẩn Đấu giá viên có thời gian làm công tác bán đấu giá tài sản tại tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp từ 02 năm trở lên, đào tạo nghề đấu giá là 6 tháng; ban hành một số biểu mẫu, giấy tờ dùng trong hoạt động bán đấu giá tài sản.
Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả công tác bán đấu giá tài sản trong thời gian tới cần: Tiếp tục tuyên truyền phổ biến pháp luật về bán đấu giá tài sản, nâng cao nhận thức của các cấp các ngành về vị trí, vai trò của Đấu giá viên, của hoạt động bán đấu giá tài sản; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp nhằm phát hiện những sai sót để kịp thời chấn chỉnh, xử lý theo quy định của pháp luật.
Người viết Bùi Thị Thực – Sở Tư pháp Hà Giang