Tuy ở sát thủ đô Hà Nội, nhưng Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình chỉ có 7 Luật sư. Một con số rất nhỏ so với số dân của toàn tỉnh. Tuy nhiên, hoạt động của Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình lại có khá nhiều thành công. Trao đổi với chúng tôi, ông Tô Thanh Hồng, chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình bộc bạch: “Nếu không nhiệt tình, trách nhiệm với nghề, thì các Luật sư trong đoàn khó có thể đảm đương được hết nhiệm vụ của mình. Bởi ở địa bàn miền núi, thu nhập của đại bộ phận dân cư thấp, ít có điều kiện thuê mời luật sư khi phải tham gia tố tụng. Trên 90% vụ án chỉ định luật sư hoặc trợ giúp pháp lý miễn phí. Cũng may là tất cả các Luật sư trong đoàn đều là cán bộ có lương hưu, nên các khó khăn rồi cũng qua đi”.
Cũng từ thực tế này, nên trong suốt 5 năm (2008-2013) số Luật sư trong đoàn luôn dừng lại ở con số 7 (chính xác là đoàn cũng đã kết nạp được thêm 7 luật sư, nhưng trong một nhiệm kỳ, có 3 Luật sư rút tên khỏi danh sách của đoàn; 3 luật sư qua đời và 1 luật sư bị kỷ luật, xóa tên do bỏ sinh hoạt, không đóng phí thành viên nhiều tháng). 7 Luật sư, thì có 6 Luật sư mở Văn phòng, 1 Luật sư hành nghề với tư cách cá nhân. Một con số rất khiêm tốn so với nhiều địa bàn trong cả nước. Chưa kể đến tình trạng đa số các luật sư đều đã cao tuổi, (nguyên là Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên gia nhập đội ngũ luật sư), không qua đào tạo nghiệp vụ luật sư, không có trình độ tin học, ngoại ngữ...nên bị hạn chế nhiều trong hoạt động tranh tụng, nhất là trong các vụ án kinh doanh thương mại. Trong tranh tụng, cá biệt có luật sư chưa nắm chắc luật tố tụng, chưa viện dẫn rõ các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho thân chủ, chưa nghe rõ luận tội của Kiểm sát viên nhưng không yêu cầu nhắc lại, nên có trường hợp luật sư đề nghị mức án cao hơn đề nghị của Kiểm sát viên, hoặc cao hơn quy định của luật.
Vượt lên khó khăn, Ban chủ nhiệm đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình đã tiếp tục quán triệt Nghị quyết 49/NQ-TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp là “…đào tạo phát triển đội ngũ luật sư đủ về số lượng, có phẩm chất chính trị đạo đức, có trình độ chuyên môn” nên đã tích cực bố trí cho các luật sư học tập các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước và bộ Quy tắc đạo đức ứng xử nghề nghiệp luật sư. Phối hợp với Toà án nhân dân,Viện kiểm sát nhân dân tỉnh tổ chức các buổi toạ đàm, phiên toà mẫu để nâng cao năng nghề nghiệp của luật sư, đáp ứng phần nào yêu cầu ngày càng cao của công cuộc cải cách tư pháp. Vì thế, tuy có ít Luật sư, nhưng Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình không để để trường hợp nào hoãn phiên toà do không có luật sư tham gia tố tụng, không có Luật sư vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp..
Trong nhiệm kỳ 2008- 2013, các Luật sư trong Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình đã tham gia tranh tụng 398 vụ (gồm 349 vụ án hình sự; 21 vụ án dân sự). Trong đó có tới 263 vụ chỉ định luật sư; 96 vụ do Trung tâm Trợ giúp pháp lý yêu cầu, chỉ có 39 vụ do đương sự mời luật sư. Tỷ lệ án chỉ định và trợ giúp pháp lý miễn phí chiếm 92,57% (tập trung vào số Văn phòng Luật sư có trụ sở ở địa bàn thành phố Hòa Bình). Các Văn phòng Luật sư đặt trụ sở tại địa bàn các huyện chỉ đảm nhận được khoảng 8,5% số vụ án.
Ngoài hoạt động tranh tụng tại tòa, các luật sư trong Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình còn tích cực tham gia các hoạt động xây dựng pháp luật, phổ biến pháp luật ở địa phương như: Đóng góp ý kiến vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp, Bộ Luật Hình sự, Bộ Luật tố tụng hình sự; Bộ luật Dân sự và Tố tụng dân sự; pháp luật về đất đai, lao động, hôn nhân và gia đình theo yêu cầu của Liên đoàn luật sư Việt Nam, Đoàn Đại biểu Quốc Hội tỉnh, Bộ Tư pháp...; Lồng ghép tuyên truyền giáo dục pháp luật khi tư vấn cho công dân.
Tại Đại hội Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình lần thứ VII (nhiệm kỳ 2013- 2018), Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình cũng đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, vướng mắc về nguồn nhân lực phát triển đội ngũ Luật sư, về chất lượng hoạt động chưa đồng đều giữa các luật sư, cơ sở vât chất, kinh phí cho hoạt động của Đoàn và Ban Chủ nhiệm...Đồng thời đề ra mục tiêu: Phát triển số lượng gắn với nâng cao chất lượng của các Luật sư, trong nhiệm kỳ phấn đấu kết nạp 15 luật sư, (trung bình mỗi năm kết nạp 3 luật sư để đến năm 2020, Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình có ít nhất là 25 luật sư như mục tiêu của Đề án “Phát triển đội ngũ Luật sư đến năm 2020 trên địa bàn tỉnh Hòa Bình” do UBND tỉnh ban hành.
Để đạt được mục tiêu này, Đoàn Luật sư tỉnh Hòa Bình mong muốn được Ủy ban nhân dân tỉnh và Liên đoàn Luật sư Việt Nam có cơ chế hỗ trợ một lần cho sinh viên mới tốt nghiệp tham gia Đoàn luật sư các loại phí như: Phí tập sự hành nghề luật sư; Phí gia nhập Đoàn luật sư; Trợ cấp sinh hoạt phí cho luật sư tập sự tương đương 85% tiền lương khởi điểm Đại học trong thời hạn 18 tháng (vì luật sư tập sự không được hành nghề để có thu nhập); Hỗ trợ kinh phí cho Đoàn mua sắm trang thiết bị cần thiết phục vụ hoạt động và tiếp tục tăng cường mở các lớp bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho luật sư: Kỹ năng quản lý, điều hành; Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư; Kỹ năng tư vấn, xác lập hợp đồng; Kỹ năng tranh tụng giải quyết vụ án hình sự, dân sự...để nâng cao chất lượng tranh tụng cho các luật sư. Có như vậy, những khó khăn của các Đoàn Luật sư ở các tỉnh miền núi (trong đó có Hòa Bình mới dần được khắc phục).
Minh Ngọc