Tính đến thời điểm này, tỉnh Nam Định có 39 luật sư chính thức đang hoạt động tại các tổ chức hành nghề luật sư; 100% luật sư có trình độ cử nhân luật, 01 luật sư đang là nghiên cứu sinh luật. Hầu hết số luật sư đều trẻ tuổi, số luật sư dưới 40 tuổi đều trải qua khóa đào tạo nghề luật sư. Những năm qua, số lượng luật sư tập sự tại Đoàn luật sư tỉnh Nam Định không nhiều, hiện tại có 09 luật sư tập sự; tuy nhiên, chất lượng tập sự của các luật sư tập sự ngày càng tăng, tích cực nghiên cứu văn bản pháp luật, chịu khó trau dồi nghiệp vụ, các luật sư tập sự được liên hệ với cá nhân, cơ quan, tổ chức để thực hiện các quyền, nghĩa vụ và các hoạt động có liên quan đến việc bào chữa, đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng, được tổ chức hành nghề luật sư và luật sư hướng dẫn tạo điều kiện trong quá trình tập sự hành nghề luật sư.
Về số lượng các tổ chức hành nghề luật sư trong từng năm, từ năm 2011 đến nay trong từng năm có sự biến động, có tăng, có giảm, hiện tại có 16 tổ chức hành nghề luật sư (14 văn phòng và 02 công ty luật. Các tổ chức hành nghề luật sư tại tỉnh Nam Định có quy mô nhỏ, chủ yếu hoạt động với 01 luật sư.
Mặc dù số lượng luật sư và các tổ chức hành nghề luật sư tại tỉnh Nam Định chưa tương xứng với tiềm năng của địa phương, song chất lượng hành nghề luật sư tại tỉnh đang được nâng cao và ngày càng được khẳng định. Từ khi thực hiện Chiến lược phát triển luật sư đến nay, trong hoạt động tham gia tố tụng, số án hình sự do khách hàng mời là 144 vụ, do cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu là 280 vụ; các án khác: có 15 vụ án về dân sự và hôn nhân gia đình, 03 vụ kinh tế, 03 vụ thương mại, 10 vụ lao động, 03 vụ hành chính; Tư vấn pháp luật: 975 vụ tư vấn pháp luật, trong đó có 475 vụ tuyên truyền thường xuyên, 310 vụ tư vấn theo vụ việc, 190 vụ tư vấn theo hình thức khác; Đại diện ngoài tố tụng: 16 vụ; Dịch vụ pháp lý khác: 15 vụ; Trợ giúp pháp lý: tham gia trợ giúp pháp lý 657 vụ cho các đối tượng thuộc diện trợ giúp pháp lý. Qua đánh giá của người dân và các cơ quan tiến hành tố tụng đều khẳng định: Các luật sư đã chịu khó nghiên cứu quy định của pháp luật, có trách nhiệm cao khi thực hiện dịch vụ pháp lý đối với khách hàng; việc tham gia của luật sư đã đảm bảo quyền lợi của bị can, bị cáo, đương sự và giúp cho các cơ quan tiến hành tố tụng điều tra, xét xử đúng người, đúng tội.
Có thể nói, trước và sau khi thực hiện Chiến lược phát triển nghề luật sư, các luật sư tại tỉnh Nam Định đã khẳng định được vị trí, vai trò của mình trong việc góp phần bảo vệ công lý, công bằng xã hội và pháp chế xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển. Hoạt động hành nghề luật sư đã có những đóng góp quan trọng trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho các doanh nghiệp và doanh nhân thông qua hoạt động hỗ trợ về mặt pháp lý cho các cá nhân, doanh nghiệp, đặc biệt việc hỗ trợ này đã góp phần tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi và tin cậy cho việc thu hút đầu tư, kinh doanh trên địa bàn tỉnh Nam Định.
Tuy nhiên, về luật sư Nam Định có thể thấy vẫn còn một số vướng mắc sau: Số lượng luật sư hiện có tại tỉnh Nam Định còn thấp, tỷ lệ luật sư ở tỉnh là 1 luật sư/51.000 người dân; Chất lượng đội ngũ luật sư ở Nam Định chưa đồng đều, chất lượng hành nghề chưa cao nhất là các luật sư trẻ, chưa đáp ứng được yêu cầu cải cách tư pháp và yêu cầu của đời sống. Nguyên nhân của điêu này là do luật sư là một nghề tự do, hoạt động luật sư phụ thuộc vào nhu cầu của xã hội, do đó người dân chưa có thói quen sử dụng dịch vụ pháp lý của luật sư, ảnh hưởng đến việc phát triển số lượng luật sư. Một số luật sư còn chưa chủ động, tích cực trong việc nâng cao trình độ, kỹ năng hành nghề, trau dồi phẩm chất chính trị, đạo đức và ứng xử nghề nghiệp
Nếu nói về tổ chức xã hội nghề nghiệp của giới luật sư, thì tại tỉnh Nam Định, cuối năm 2013, Đoàn Luật sư tỉnh Nam Định đã tổ chức Đại hội toàn thể khóa VII, nhiệm kỳ 2013-2018, đã bầu được Ban Chủ nhiệm mới, bầu Hội đồng Thi đua khen thưởng - kỷ luật. Sau khi được kiện toàn về mặt tổ chức, Đoàn luật sư tỉnh đã thực hiện đúng nhiệm vụ, quyền hạn của mình trong vai trò là tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư. Trên cơ sở hướng dẫn của Sở Tư pháp, Đoàn luật sư đã chủ động trao đổi kinh nghiệm, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và thực hiện các biện pháp khác nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho luật sư; thường xuyên giám sát, theo dõi chất lượng người tập sự hành nghề luật sư và tuân theo quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư Việt Nam; giáo dục chính trị, tư tưởng cho thành viên của Đoàn. Phối hợp có hiệu quả với Sở Tư pháp trong việc quản lý luật sư và hành nghề luật sư, thống nhất trong việc quản lý, hướng dẫn các luật sư trên địa bàn tỉnh thực hiện đúng các quy định của Luật Luật sư, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Luật sư, Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, quy tắc đạo đức nghề nghiệp luật sư.
Về vấn đề quản lý nhà nước về luật sư tại địa phương: Trước và sau khi Chiến lược phát triển nghề luật sư đến năm 2020 được ban hành, UBND tỉnh Nam Định đều chủ động trong việc triển khai thực hiện Luật Luật sư và các văn bản hướng dẫn thi hành. Công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động hành nghề luật sư trên địa bàn tỉnh được thực hiện hiệu quả, đảm bảo trật tự, kỷ cương, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động hành nghề luật sư trên địa bàn tỉnh. UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Tư pháp triển khai nội dung Chiến lược Phát triển đội ngũ luật sư đến năm 2020 cho đại diện Trưởng các tổ chức hành nghề luật sư trên địa bàn tỉnh và các Sở, ban, ngành có liên quan. Trên cơ sở tham mưu của Sở Tư pháp, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 38/KH-UBND ngày 10 tháng 6 năm 2013 triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Luật sư. Chỉ đạo Sở Tư pháp tổ chức Hội nghị triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Luật sư cho gần 100 người là luật sư trên địa bàn tỉnh, đại diện các cơ quan tiến hành tố tụng của 10/10 huyện, thành phố, các trợ giúp viên pháp lý trên địa bàn tỉnh. Chỉ đạo Sở Tư pháp hướng dẫn các tổ chức hành nghề luật sư thực hiện nghiêm túc các quy định pháp luật về luật sư; hướng dẫn các sở, ban, ngành, các huyện, thành phố khi giải quyết công việc và trả lời luật sư cần thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền theo quy định của Luật Luật sư và các quy định pháp luật có liên quan. Hằng năm, chỉ đạo Sở Tư pháp chủ động hoặc phối hợp với Đoàn Luật sư tiến hành kiểm tra, thanh tra hoạt động hành nghề luật sư, kịp thời phát hiện những hạn chế, thiếu sót, góp phần bảo đảm trật tự kỷ cương hành nghề, nghiêm túc trong hành nghề luật sư. Qua công tác quản lý nhà nước tại tỉnh Nam Định cho thấy đa số các tổ chức hành nghề luật sư chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật về luật sư và các quy định pháp luật khác có liên quan, xây dựng được nề nếp trong hoạt động hành nghề.
Trong thời gian tới để có thể nâng cao hiệu quả Chiến lược phát triển nghề luật sư đến năm 2020, cần tập trung vào một số giải pháp sau: Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trong việc thực hiện chiến lược phát triển nghề luật sư, triển khai có hiệu quả việc thực hiện Chiến lược phát triển nghề luật sư đến năm 2020 phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Nam Định. Nâng cao chất lượng hoạt động quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư tại địa phương, tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát về hoạt động của luật sư và các tổ chức hành nghề luật sư trên địa bàn tỉnh.
Về phía Bộ Tư pháp cần nghiên cứu và đánh giá một cách toàn diện những quy định pháp luật có liên quan đến luật sư và hành nghề luật sư để sớm sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến luật sư và hoạt động hành nghề luật sư theo hướng tăng cường và đổi mới công tác quản lý nhà nước đối với tổ chức, hoạt động luật sư, phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư, tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho hoạt động hành nghề của luật sư./.
Trần Hồng Nhung
Sở tư pháp Nam Định