Vấn đề thứ nhất: Về phạm vi sửa đổi bổ sung

Tác giả cho rằng phạm vi sửa đổi, bổ sung như trong Dự thảo là phù hợp vì Luật Luật sư kể từ khi ban hành được 5 năm (từ năm 2006 đến nay) đã đi vào cuộc sống và được tổng kết, đánh giá rằng: các quy định của Luật Luật sư năm 2006 về cơ bản là đúng hướng và phần lớn vẫn phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, có sự tương đồng với các quy định về hành nghề luật sư của các nước tiên tiến trên thế giới. Tuy nhiên, trong 5 năm vừa qua, tình hinh kinh tế - xã hội của nước ta có nhiều biến động, hệ thống pháp luật đã có nhiều thay đổi, yêu cầu về số lượng, chất lượng đội ngũ Luật sư ngày càng nâng cao để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội. Một sự kiện quan trọng là Liên Đoàn Luật sư toàn quốc được thành lập, tất cả những người hành nghề luật sư đã có một mái nhà chung thống nhất toàn quốc. Từ thực tế trên đòi hỏi việc sửa đổi, bổ sung Luật Luật sư là một yêu cầu tất yếu khách quan. Do đó, không cần phải xây dựng Luật Luật sư mới thay thế mà chỉ cần sửa đổi, bổ sung Luật Luật sư năm 2006 theo hướng tập trung nâng cao số lượng, chất lượng luật sư, giảm bớt các rào cản trong hành nghề luật sư, tạo điều kiện thuận lợi cho luật sư hành nghề, nâng cao vị thế, vai trò, tính chuyên nghiệp của luật sư và phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Vấn đề thứ hai: Về người được miễn đào tạo nghề luật sư

Theo như dự thảo liệt kê thì người được miễn đào tạo nghề luật sư chưa đầy đủ, thiếu công bằng, ví dụ như thiếu: người đã đã là luật sư, công chứng viên, Thanh tra viên Tư pháp, kiểm tra viên Thi hành án, tư vấn viên pháp luật, trợ giúp viên pháp lý...

Do đó Dự thảo cần sửa đổi theo hướng tăng cường chất lượng “đầu vào” bằng cách chắt lọc đối tượng được miễn đào tạo nghề luật sư. Điều 13 cần được sửa đổi như sau:

“Điều 13. Người được miễn đào tạo nghề luật sư

1.    Giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật, tiến sỹ luật.

2.    Đã là luật sư, công chứng viên.

3.    Đã là cán bộ, công chức, viên chức ở ngạch cao cấp và công tác trong lĩnh vực pháp luật từ 10 năm trở lên.

Những người quy định tại Khoản 2, 3 của Điều này chỉ được xem xét miễn đào tạo nghề luật sư trong thời hạn 02 năm, kể từ ngày thôi đảm nhiệm các chức danh đó.”.

Vấn đề thứ 3: Cần bổ sung quy định về ngạch bậc, xếp hạng luật sư

Để tạo ra động lực thôi thúc sự phát triển về “chất” của đội ngũ luật sư, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, công khai, minh bạch trong việc đánh giá chất lượng  “đẳng cấp” và “thương hiệu” của luật sư, trong Dự thảo cần đưa ra nguyên tắc đánh giá chất lượng luật sư theo ngạch bậc và giao cho Chính phủ quy định cụ thể về tiêu chí, thẩm quyền, trình tự, thủ tục đánh giá, sắp xếp ngạch bậc luật sư. Đây là một ý tưởng mới đối với Dự thảo nhưng lại là đòi hỏi tất yếu của điều kiện kinh tế - xã hội hiện tại đối với chất lượng và tính chuyên nghiệp hóa của đội ngũ luật sư.

Vấn đề thứ tư: Cần bổ sung quy định về bồi dưỡng quản lý tổ chức hành nghề luật sư vào Khoản 3, Điều 32 (Khoản 15, Điều 1 của Dự thảo)

Qua thực tế công tác thanh tra, hầu hết các luật sư đứng đầu tổ chức hành nghề đều không nắm rõ các quy định của quản lý nhà nước về tổ chức hành nghề. Đây là một trong những nguyên nhân chính của các hành vi vi phạm hành chính  một cách phổ biến của các tổ chức hành nghề luật sư trên phạm vi toàn quốc.

Do đó, cần bổ sung vào Khoản 3, Điều 32 của Luật Luật sư quy định trước khi nhận quyết định thành lập văn phòng luật sư, công ty luật thì người đại diện pháp luật phải được bồi dưỡng lớp ngắn hạn về quản lý tổ chức hành nghề luật sư và giao Chính phủ quy định chi tiết về vấn đề này.

Vấn đề thứ năm: Cần bổ sung quy định về trường hợp thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư

Qua thực tế công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo đã có nhiều trường hợp Bộ Tư pháp đã cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư, thậm chí luật sư đã và đang hành nghề nhưng qua thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo đã phát hiện ra khi xét duyệt cấp hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề bị “bỏ lọt” trường hợp người thuộc một trong những trường hợp không được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định tại Khoản 4, Điều 17 của Luật Luật sư. Do đó, cần bổ sung trường hợp thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư vào Khoản 1, Điều 18 của Luật Luật sư như sau:

“ i) Qua công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo của cơ quan có thẩm quyền đã phát hiện luật sư là người thuộc một trong những trường hợp quy định tại Khoản 4, Điều 17 của Luật này”.

Vấn đề thứ sáu: Cần bổ sung quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Liên đoàn luật sư Việt Nam tại Điều 64 của Luật Luật sư

Thực trạng hiện nay là các Đoàn Luật sư đều ban hành Điều lệ của Đoàn Luật sư nhưng nội dung, hình thức chưa thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Do đó, Liên đoàn luật sư Việt Nam phải có nhiệm vụ ban hành điều lệ mẫu để các đoàn luật sư có căn cứ thống nhất áp dụng mẫu điều lệ.

Vấn đề thứ bảy: Cho viên chức được hành nghề luật sư hay không ?

Đây là một vấn đề mang tính lợi ích nhóm, hầu hết các cán bộ, công chức, viên chức hoạt động trong lĩnh vực pháp luật đều có mong muốn được tham gia hành nghề luật sư. Vấn đề ở chỗ làm bất cứ công việc gì, cương vị nào cũng cần tính chuyên nghiệp, chuyên môn hóa, đặc biệt là công việc của luật sư. Nếu một người vừa làm công việc này lại vừa làm luật sư sẽ khó “chuyên tâm” vào công việc chính của mình. Hơn nữa viên chức là đang thực hiện dịch vụ công nên khi hành nghề luật sư thì phải đại diện cho khách hàng, bảo vệ quyền lợi của khách hàng nên có thể có xung đột với quyền lợi của Nhà nước, kể cả các viên chức đang giảng dạy luật. Tuy nhiên, việc nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư đòi hỏi trước tiên là phải nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên giảng dạy luật. Một thực tế rất vô lý là nhiều giáo viên giảng dạy kỹ năng hành nghề luật sư lại chưa bao giờ làm luật sư. Vậy muốn nâng cao chất lượng đào tạo nghề luật sư thì cần phải “luật sư hóa” đội ngũ giáo viên để bổ sung tri thức, kiến thức, kinh nghiệm, năng lực thực tiễn cho các luật sư tương lai và bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ luật sư đang hành nghề, bổ sung cho đội ngũ luật sư những “người thầy” có lý luận vững chắc, có kiến thức, có kinh nghiệm. Trên cở sở phân tích giữa “cái được” và “cái mất” nêu trên, Tác giả nhận thấy Dự thảo nên cho phép viên chức đang giảng dạy luật được trở thành luật sư.

Trên đây là một số ý kiến góp ý của Tác giả để Ban soạn thảo và Tổ Biên tập nghiên cứu, tổng hợp xem xét đưa vào Dự thảo.

          Hoàng Quốc Hùng – Thanh tra Bộ